چهارشنبه, 02 تیر 1400
شناسه خبر:5182

۸ سال دفاع مقدس و تجربه مقابله با تهديدات دشمن

  • انداز قلم

در حال حاضر جمهوري اسلامي ايران با تهديدات متعدد و متفاوتي از حيث نوع و ماهيت روبه‌روست. پاسخ به برخي از اين تهديدات به قدرت نظامي و آمادگي دفاعي نياز دارد و تجربه‌هاي جنگ ۸ ساله در اين زمينه بسيار مفيد خواهد بود.

مقالات و تحلیل ها

در دوران جنگ مسوولان سياسي و نظامي كشور با درك شرايط كشور و قدرت و ايمان عظيمي كه در اثر پيروزي انقلاب اسلامي در جوانان پرشور و آگاه ايران ايجاد شده بود، با متجاوزان مقابله كردند و موفق شدند تهاجم يكي از كشورهاي پرقدرت منطقه را كه نظام بين‌المللي به صورت يكپارچه از آن حمايت مي‌كرد، دفع و امنيت ملي كشور و مرزهاي آن را تامين كنند. توجه به دلايل پيروزي‌هاي درخشان رزمندگان اسلام در رويارويي با ارتش مجهز عراق مي‌تواند راهگشاي سياستگذاران نظامي براي تدوين سياست نظامي كشور باشد.

اينكه چه تاكتيك‌ها و ابتكاراتي اين پيروزي‌ها را رقم زد، اين پيروزي‌ها با چه نوع تدابيري از سوي فرماندهان و با چه ويژگي‌هايي به‌دست آمد، رزمندگان اسلام چه روحياتي داشتند و ده‌ها دليل ديگر كه از طريق درس‌ها و تجربه‌هاي ۸ سال دفاع مقدس به دست مي‌آيد مي‌تواند سياست نظامي آمريكا و رژيم صهيونيستي كشور را غني كند و قدرت پاسخگويي آن را در مقابله با تهديدات نظامي آمريكا و رژيم صهيونيستي افزايش دهد. جنگ ۸ ساله، گنجي است(۱) كه از درون آن راه‌هاي غلبه بر دشمنان نظام جمهوري اسلامي ايران به‌دست مي‌آيد. در اين مقاله تلاش مي‌شود نگاهي گذرا به دلايل پيروزي ايران در جنگ تحميلي داشته باشيم.

با پيروزي انقلاب اسلامي ايران در بهمن ۱۳۵۷، فصل تازه‌اي در تاريخ انقلاب‌هاي جهان به وقوع پيوست چرا كه انقلاب اسلامي به هيچ‌يك از انقلاب‌هاي معاصر شباهتي نداشت و از طرف هيچ ابرقدرتي حمايت نمي‌شد. انقلاب اسلامي ايران با تكيه بر ماهيت اسلامي و حمايت و جان‌فشاني ملت بزرگ ايران به ثمر نشست، در حالي كه انقلاب‌هاي معاصر ماهيت شرقي و يا غربي داشتند.

انقلاب اسلامي از همان ابتداي پيروزي به نفي شرق و غرب پرداخت و نظام حاكم بر جهان را استكباري دانست. در همين راستا سياست نه شرقي، نه غربي و حمايت از مستضعفان جهان را سرلوحه كار خود قرار داد. پيرو همين سياست، در سال ۱۳۵۸ لانه جاسوسي آمريكا در ايران تسخير و دست اين ابرقدرت از دخالت در امور داخلي ايران قطع شد. در اين شرايط جو جامعه جهاني بر ضد ايران تحريك شده بود و ابرقدرت‌ها خواستار حذف نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران بودند.

عوامل ديگري چون از هم‌پاشيدگي ارتش ايران پس از انقلاب و نبود نيروي منسجم دفاعي و فعاليت‌هاي گروه‌هاي ضدانقلاب در جاي‌جاي ايران باعث شد سردمداران رژيم بعث عراق كه از مدت‌ها پيش به خاك ايران چشم داشتند، با وعده حمايت دو ابرقدرت شرق و غرب خصوصاً آمريكا و با هدف تضعيف نظام و جلوگيري از گسترش انقلاب اسلامي در منطقه، جنگ عليه ايران را آغاز كنند و در مدت كوتاهي كيلومترها از خاك كشور عزيزمان را به تصرف خود درآورند.

ارتش عراق علاوه بر برتري نفرات و سازماندهي بسيار منظم، از تمامي سلاح‌ها و تجهيزات روز دنيا بهره مي‌برد. در چنين شرايطي هر كارشناس نظامي شكست ايران را محتمل مي‌دانست اما همانگونه كه مشاهده شد، ايران نه‌تنها شكست نخورد بلكه شكست سنگيني را بر رژيم بعث عراق وارد كرد و ماهيت اين رژيم را به جهانيان نشان داد.

حال سوال اين است كه جمهوري اسلامي با اينكه در عوامل مادي مانند نيروي انساني، سلاح، تجهيزات و ... نسبت به عراق ضعيف‌تر بود، چگونه توانست بر ارتش عراق غلبه كرده و با پيروزي در عمليات‌هاي متعدد و بزرگ، شكست سنگيني بر كشور عراق وارد كند؟

بررسي دلايل موفقيت ايران در عمليات‌هاي بزرگ و در مقاطع مختلف جنگ، نشان مي‌دهد كه رزمندگان ايراني با تكيه به عوامل زير توانستند بر ارتش عراق برتري يافته و با تداوم اين برتري به پيروزي نهايي برسند.

۱) رهبري حضرت امام‌خميني(ره)

۲) به‌‌كارگيري ابتكار عمل و خلاقيت در كليه ابعاد نظامي و جنگ

۳) بومي و مردمي كردن دفاع

۴) شناسايي و آگاهي از نقاط قوت ارتش عراق

۵) اتكا بر نيروهاي جوان و انقلابي كشور

۶) جانفشاني و روحيه سلحشوري و ايثار نيروهاي بسيجي و سپاهي

۷) حمله به نقاط ضعف ارتش عراق

۸) استفاده از مديران خلاق، جوان، انقلابي، متفكر و شجاع

۹) توسل به شيوه‌هاي انقلابي، جديد و بديع

۱۰) خلق تاكتيك‌هاي منحصر به فرد و غيرقابل پيش‌بيني

۱۱) غافلگير كردن ارتش عراق در زمان و مكان و تاكتيك‌ها

۱۲) استراتژي و برنامه داشتن در كليه مراحل جنگ

۱۳) تكيه بر روحيه ايثار و شهادت‌طلبي نيروها

۱۴) پيوستگي تاكتيكي و عملياتي در مقاطع و صحنه‌هاي مختلف جنگ

۱۵) غيرقابل پيش‌بيني بودن تصميمات و تدابير نظامي و عملياتي

در واقع رزمندگان اسلام با پيروي از اصول ياد شده توانستند در ابتداي جنگ با مقاومت در شهرها و مناطقي همچون خرمشهر، آبادان، اهواز، سوسنگرد، بستان، قصرشيرين و سر پل ذهاب مانع از پيشروي دشمن و تكميل و تامين اهدافشان شوند. پس از تثبيت ارتش عراق در خطوط پدافندي ناموزون و ضربه‌پذير، نيروهاي ايران با اتخاذ استراتژي آزادسازي موفق شدند عمليات‌هاي ثامن‌الائمه، طريق‌القدس، فتح‌المبين و بيت‌المقدس را با موفقيت به انجام رسانند و بخش عمده‌اي از خاك كشورمان ايران را از چنگال متجاوزان آزاد كنند.

پس از اين مرحله نيروهاي ايران براساس استراتژي تنبيه متجاوز، عمليات‌هاي بزرگ رمضان، والفجر مقدماتي، خيبر، بدر، والفجر ۸، كربلاي ۴ و ۵ ،بيت‌المقدس ۲ و والفجر ۱۰ را در كنار صدها عمليات محدود و متوسط به انجام رساندند. در اين مرحله از جنگ، قدرت‌هاي بزرگ تحت‌تاثير قدرت نظامي ايران مجبور به تصويب قطعنامه ۵۹۸ شدند كه ضمن متجاوز شناختن دولت عراق بسياري از خواسته‌هاي ايران در آن آمده بود، با پايان يافتن جنگ براساس مفاد قطعنامه ۵۹۸ ارتش عراق بار ديگر وارد جنگ شد و اين‌بار با حمله به كويت نشان داد كه خصلت تجاوزگري‌اش پايان نيافته است.

اين‌بار كه عراق منافع آمريكا در منطقه استراتژيك خليج‌فارس را مورد حمله قرار داده بود توسط اين كشور و متحدانش مورد هجوم گسترده قرار گرفت و در دو جنگ بزرگ خليج‌فارس شكست سختي را متحمل شد. پس از شكست عراق و سقوط صدام، آمريكا فرصت حضور در منطقه را مغتنم شمرد و با استقرار در اين كشور و منطقه خليج‌فارس و نيز با حضور در كشورهاي پاكستان و افغانستان خطوط تماس خود را با ايران كه اصلي‌ترين دشمن آمريكا در منطقه بود نزديك‌تر كرد.

اكنون كه جمهوري اسلامي ايران در معرض تهديد آمريكا و متحدان استراتژيكش در منطقه (رژيم صهيونيستي) قرار دارد و احتمال هجوم اين كشور به ايران به بهانه‌هاي مختلف محتمل به‌نظر مي‌رسد، جا دارد كه مسوولان نظام به همان شيوه‌هاي مورد آزمون قرار گرفته و نيز با اتكا به روش‌هاي جديد و نو، خود را براي مقابله با تهديدات نوظهور در منطقه آماده كنند. امروز براي مقابله با تهديدات آمريكا و اسرائيل تجارب و درس‌هاي جنگ ايران و عراق بهترين سرمايه و پشتوانه است كه در واقع تجربه دفاع مقدس، دشمنان انقلاب اسلامي ايران را به سوي نوعي بازدارندگي فرسايشي سوق داده است.               

پا نوشت:

۱) اشاره به بيان رهبر معظم انقلاب درباره جنگ ايران و عراق

 

 

منبع:

1. پايگاه اطلاع رساني سراج انديشه

2. پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی

ارسال نظر به عنوان مهمان

  • هیچ نظری یافت نشد