چهارشنبه, 02 تیر 1400
شناسه خبر:5219

قصر آرزوهاي دشمن بعثي اينگونه فرو ريخت _ نگاهی به چند عملیات جنگ تحمیلی

  • انداز قلم
مقالات و تحلیل ها

اردوهاي راهيان نور غرب كشور در استان كرمانشاه آغاز شده است و به همين مناسبت مروري داريم بر تعدادي ازاز اتفاقات رخ داده در مناطق عملياتي غرب و شمالغرب كشور طي دوران دفاع مقدس و قبل از آن.

جبهه‌هاي غرب و شمالغرب كشور از اين جهت داراي ارزش هستند كه پيش از آغاز رسمي جنگ تحميلي عراق عليه ايران آبستن حوادث و آشوب‌هاي مختلفي بوده‌اند. اين قسمت از جغرافياي ايران در دوران تهاجم نظامي عراق به ايران نيز به عنوان نخستين معبر نفوذ براي پيشروي نيروهاي دشمن در نظر گرفته شد.

پاوه، ارتفاعات بازي‌دراز، سومار، تنگه مرصاد و قصر شيرين، پنج نقطه يادماني دفاع مقدسي هستند كه به معرفي اجمالي آن‌ها خواهيم پرداخت.

پاوه

شهر پاوه مدتي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به پايگاه گروه‌هاي ضدانقلاب تبديل و ناامن شد. تلاش شجاعانه شهيد دكتر مصطفي چمران و اندك همرزمان او براي پاكسازي پاوه در مرداد 58، در تاريخ حماسه‌هاي انقلاب اسلامي به يادگار خواهد ماند. اين شهر در طول جنگ نيز يكي از عقبه‌هاي نيروهاي خودي بود و بارها هدف حمله گروهك‌هاي ضدانقلاب و هواپيماهاي ارتش عراق قرار گرفت.

در محاصره شهر پاوه به وسيله نيروهاي ضدانقلاب در سال 58، تعدادي از پاسداران بومي و غيربومي در بيمارستان پاوه بستري شدند كه نيروهاي ضدانقلاب، پاسداران مجروح را از بيمارستان خارج و در محوطه بيمارستان تيرباران كردند. شهداي بومي در قبرستان‌هاي محلي دفن شدند و 9 پاسدار غير بومي در اين گلزار به خاك سپرده شدند.

ارتفاعات بازي

ارتفاعات بازي‌دراز يكي از ارتفاعات مهم و استراتژيك منطقه است كه بر شهرهاي سرپل‌ذهاب، قصرشيرين و نفت‌شهر در داخل خاك ايران و شهرهاي نفت‌خانه و خانقين در داخل خاك عراق ديد و تسلط خوبي دارد.

در روزهاي اول هجوم عراق به ايران در سال 1359، سردار شهيد محمد بروجردي فرمانده «سپاه منطقه 7 » براي حفظ اين ارتفاع تعدادي از رزمندگان را روي آن مستقر كرد اما به دليل نداشتن جاده تداركاتي و امكانات و كمبود مهمات و غذا، اين افراد بدون هماهنگي با فرمانده خود، بازي‌دراز را تخليه كردند.

ارتش عراق در روز 15مهر 1359 اين ارتفاعات را بدون درگيري اشغال و سپس جاده‌اي به طول 6 كيلومتر روي آن احداث و آسفالت كرد. براي آزادسازي بازي‌دراز عملياتي در عاشوراي سال 1359 اجرا شد كه موفقيتي در پي نداشت. پس از آن طي دو ماه شناسايي، عمليات ديگري طراحي شد كه با اجراي آن در ارديبهشت سال60 بخش مهمي از ارتفاعات بازي‌دراز از جمله قله‌هاي 1000، 1050 و 1100 گچي آزاد شدند.

سومار

اين شهر در مرز ايران و عراق قرار دارد و فقط 15 كيلومتر با شهر مندلي عراق فاصله دارد. اين شهر در ابتداي جنگ به تصرف نيروهاي عراقي درآمد. از مهمترين عمليات‌هاي انجام شده در اين منطقه عمليات «مطلع الفجر» است. در مهرماه 1366 مورد حمله شيميايي قرار گرفت و اين يعني قرباني شدن بسياري از مردم شهر و پيدايش بيماري‌هاي ژنتيكي.

بعد از اشغال در مهرماه 1366 به دست نيروهاي بعث عراق،هشتم مرداد 1367 به آغوش ميهن بازگشت.

تنگه مرصاد

تنگه چهارزبر(مرصاد) در 35 كيلومتري غرب كرمانشاه قرار دارد و همچون دروازه‌اي، تردد به اين شهر را از سمت غرب كاناليزه مي‌كند. جاده ترانزيتي كرمانشاه- خسروي از اين تنگه مي‌گذرد. در سوم مرداد 1367 نيروهاي سازمان منافقين با همكاري و هماهنگي ارتش عراق پس از عبور از مرزهاي جمهوري اسلامي ايران در محور قصرشيرين، كرند رب، سرپل‌ذهاب و بدون درگيري جدي تا اسلام‌آباد پيشروي كردند و سپس به طرف كرمانشاه ادامه مسير دادند.

در شرق تنگه چهارزبر رزمندگان اسلام راه را بر آنان مسدود ساخته و درگيري را آغاز كردند. به اين ترتيب عمليات مرصاد در پنجم مرداد ماه سال 1367 آغاز شد. با حملات نيروهاي خودي،‌ نيروهاي منافقين كه به آن منطقه دست يافته بودند به هلاكت رسيده يا تار و مار شدند. به جاست كه در اينجا از فداكاري خلبانان هوانيروز و به ويژه سپهبد شهيد صيادشيرازي هم يادي‌ شود.در اين تنگه، بنايي به يادبود عمليات مرصاد احداث شده است.

قصر شيرين

پيش از شروع رسمي جنگ و آن زمان كه عراق در فكر حمله كردن يا نكردن به ايران بود سر توپ‌هايشان را گرفتند سمت قصرشيرين و شروع كردند به كوبيدن شهر. يعني قصرشيرين از خردادماه كه مكاني براي آزمايش و تحركات ارتش عراق بود زير گلوله‌هاي توپ و موشك قرار داشت.هر روز گلوله‌هاي توپ‌ به سمت شهر شليك مي‌شد و قسمتي از آن را تخريب مي‌كرد. تا اينكه آخر شهريورماه 1359 جنگ به صورت رسمي شروع شد.

اگرچه مقاومت مردم شهر و نيروهاي نظامي با عقب‌نشيني مقطعي دشمن همراه بود ولي بعثي‌ها با حمله از محورهاي ديگر شهر را محاصره كردند. گروهي پنج نفره به صورت چريكي در حال دفاع از شهر بودند كه پس از سقوط كامل شهر در چهارم مهرماه به سمت ارتفاعات بازي‌دراز رفته و حدود 100 زن و كودك را از جهنمي كه عراقي‌ها درست كرده بودند نجات دادند.

قصرشيرين 21 ماه در تصرف كامل عراقي‌ها بود كه شكست‌هاي مكرر ارتش عراق در منطقه جنوبي، باعث عقب‌نشيني سراسري آنها شد.عراقي‌ها هم شرارت خود را در عقب‌نشيني به طور كامل نشان داده و تمام شهر به جز مسجد مهديه را تخريب كردند. بعد از پذيرش قطعنامه 598 و به منظور پشتيباني از عمليات منافقين، عراق يك بار ديگر قصرشيرين را تصرف كرد، ولي باز هم با شكست نيروهايش مجبور به عقب‌نشيني شد.

 

 

منبع:

1. خبرگزاري ايسنا

2. پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی

ارسال نظر به عنوان مهمان

  • هیچ نظری یافت نشد