پنج شنبه, 03 تیر 1400
شناسه خبر:5331

بازخواني عمليات پيروزمندانه بازي‌دراز 1 واقع در ارتفاعات جبهه غرب

  • انداز قلم
مقالات و تحلیل ها

ارتفاعات صعب‌العبور بازي‌دراز با قله‌هاي بلند و شيب‌هاي تند و بريدگي‌هاي ممتد از اهميت ويژه‌اي در منطقه مرزي استان كرمانشاه برخوردار است. اين ارتفاعات به مثابه عارضه بزرگي درون مثلث قصر‌شيرين‌‌ - گيلان‌غرب‌ - سرپل‌ذهاب واقع شده است و بر منطقه تسلط كامل دارد. ارتش عراق در روزهاي آغازين جنگ از بازي‌دراز براي ديده‌باني استفاده مي‌كرد، ويژگي اين ارتفاعات موجب شد ارتش عراق با فعاليت‌هاي مهندسي، روي آن جاده سازي كند تا يگان‌هاي عراق بر روي آن‌ها در آنجا مستقر شوند و ضمن افزايش تسلط بر قصرشيرين، سر‌پل‌ذهاب را نيز زير ديد خود بگيرند.(1)

به اين ترتيب عراق در قلل مرتفع 1050 و 1100 شمالي و جنوبي و 1150، به دليل مزيت و برتري كه به لحاظ ديده باني و هدايت آتش‌هاي توپخانه‌ داشت، اقدام به احداث جاده آسفالته واقع در مسير جاده قصرشيرين- گيلانغرب به دامنه غربي قله 1150 بازي دراز نمود و يك تيپ پياده و يك دسته تانك روي اين ارتفاعات مستقر كرد و ديدگاه واقع روي اين قله را كه از تسهيلات ارتباطي قابل توجهي برخوردار بود به نام ديدگاه صدام نامگذاري نمود تا از دستيابي نيروهاي ايراني به اين ارتفاعات جلوگيري نمايد.

نظر به برتري نسبي نيروهاي دشمن در آغاز جنگ، رزمندگان ايراني نتوانستند آنان را از ارتفاعات بازي دراز عقب برانند و حتي در عمليات آفندي تنگ حاجيان و چغالوند نيز موفق به اجراي اين امر نشدند در نتيجه در شش ماهه دوم سال 59 اين ارتفاعات همچنان در اشغال دشمن باقي ماند.(2)

از اوائل سال 1360 نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران تصميم گرفتند اقدامات جدي‌تري براي عقب راندن نيروهاي متجاوز انجام دهند. نيروهاي شناسايي سپاه، پس از سه ماه كار بر روي منطقه، نتايج فعاليت‌هاي خود را در اختيار فرماندهان قرارگاه قرار دادند و قرارگاه مقدم غرب سپاه و ارتش نيز، با كمك يگان‌هاي مستقر در منطقه، نخستين عمليات نيمه گسترده را در اين منطقه طرح‌ريزي كرد كه با نام عميات بازي دراز در يكم ارديبهشت ماه 1360 آغاز شد.(3)

در اين عمليات واحدهاي ارتش، هوانيروز، سپاه پاسداران، بسيج و پيشمرگان شركت داشتند كه با هدايت قرارگاه مقدم سپاه و ارتش اجرا شد. ماموريت اصلي عمليات بازي دراز 1، تك در ارتفاعات منتهي به قله‌هاي 1050 و 1100 شمالي و جنوبي و 1150 بازي دراز جهت تصرف  اين قله‌ها و همچنين انهدام نيروهاي ارتش عراق مستقر در اين منطقه بود.(4)

عمليات به طور غافلگيرانه و ضربتي در ساعت 5 صبح روز اول ارديبهشت با يورش نيروهاي پياده ارتش، سپاه، بسيج مستضعفين و عشاير و پشتيباني هوانيروز و توپخانه ارتش جمهوري اسلامي ايران آغاز شد.

نخستين ارتفاعاتي كه به تصرف ايران در آمد ارتفاعات 1100 بود و پس از آن پيشروي به سوي ارتفاعات 1150 شروع شد. نيروهاي عراقي مستقر در منطقه كه ابتدا غافلگير شده بودند، توان خود را براي عقب راندن تك رزمندگان ايراني به كار گرفتند ولي نهايتا وادار به عقب نشيني از بخش مهمي از ارتفاعات بازي دراز شدند.

تا ساعت 21 شب، 376 نفر اسير و بيش از 350 نفر كشته به عراق تحميل شد. سرهنگ عطاريان يكي از فرماندهان عمليات غرب اين پيروزي را ناشي از يك عمليات حساب شده و برخوردار از انسجام و وحدت كامل همه نيروها خواند.

معاون لشكر 81 زرهي گفت: ما ساعت 5 صبح حمله به بازي دراز را آغاز كرديم و يكي پس از ديگري ارتفاعات منطقه را تسخير كرديم. وي هدف از اين حمله را تصرف ارتفاعات حساس بازي‌دراز عنوان كرد و افزود: با تصرف اين ارتفاعات منطقه ذهاب از زير آتش دشمن به دور خواهد بود و اين مقدمه‌اي براي عمليات بعدي ما جهت آزاد كردن قصر شيرين مي‌باشد.

طي 24 ساعت عمليات رزمي با تصرف اين منطقه تعداد 376 نفر از نيروهاي ارتش عراق به اسارت و بيش از 350 نفر از آنان كشته شدند. همچنين 8 نفر از از رزمندگان ايراني شهيد و 41 نفر نيز مجروح شدند. در نتيجه اين عمليات؛ ارتفاعات 1100 شمالي و جنوبي واقع در منطقه بازي دراز، به طور كامل به تصرف ايران در آمد و متعاقب آن ارتش عراق ديگر قادر به اجراي آتش توپخانه بر منطقه ذهاب نخواهد بود. همچنين با خروج عراق از اين منطقه، اشراف و سلطه‌اي كه در نتيجه استقرار در ارتفاعات بازي دراز حاصل شده بود نيز از بين رفت و اين مهم مي‌تواند مقدمه‌اي براي آزادسازي قصرشيرين به شمار بيايد.(6)

در اين عمليات دشمن با استفاده از پشتيباني هوايي و جاده‌هاي مواصلاتي، يگان‌هاي خود را حمايت مي‌كرد، اما رزمندگان ايران از جاده و حمايت هوايي كافي و پشتيباني آتش به طور مناسب برخوردار نبودند و در نتيجه نتوانستند بر روي تمام اهداف مورد نظر مستقر شوند و در تثبيت قله 1150 و يكي از قله‌هاي 1100 ناكام ماندند. در اين عمليات هوانيروز نقش بسزايي داشت و خلبان علي‌اكبر شيرودي نيز به شهادت رسيد.(7)

همچنين غلامعلي پيچك و محسن وزوايي(8)

از فرماندهان سپاه در اين عمليات با نيروهاي اندك جانفشاني بسيار كردند و با پشتيباني هوانيروز موفق به تصرف و تثبيت قله‌هاي پراهميت اين منطقه شدند. غلامعلي پيچك فرمانده عمليات سپاه غرب كشور در عمليات بازي‌دراز نقش كليدي در پشتيباني نيروهاي رزمنده در ارتفاعات ايفاء كرد. محسن وزوايي نيز در تمام مراحل شناسايي عمليات بازي دراز 1 همراه با فرماندهان ارتش حاضر بود و با آغاز عمليات فرماندهي محور چپ تصرف ارتفاعات به او واگذار شد. وزوايي موفق شد با تعداد نيروهاي اندك، نفرات پرشماري از نيروهاي گردان كماندويي دشمن را به اسارت در بياورد. (9)

پيروزي در عمليات بازي دراز، اگرچه داراي ابعاد نظامي برجسته‌اي در مقطع بهار 1360 بود اما بيش از آن، از جهت تزريق اعتماد به نفس نيروهاي رزمنده در جبهه غرب و همچنين اثربخشي كنار هم قرار گرفتن نيروهاي سپاه و ارتش حائز اهميت است. به همين دليل، اين عمليات را مي‌توان از نقاط عطف جنگ در كردستان محسوب كرد كه در ماه‌ها و سال‌هاي بعد، پيروزي كامل نيروهاي ايراني در جبهه غرب را به همراه داشت.

 

منابع:

1. اطلس راهنماي جنگ ايران و عراق؛ كرمانشاه در جنگ، مرگز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس، 1383، ص98

2. تقويم تاريخ دفاع مقدس، جلد نهم؛ ضربه هاي پي در پي: سعيد داراب پور، مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1387، ص44

3. اطلس راهنماي جنگ ايران و عراق؛ كرمانشاه در جنگ، مرگز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس، 1383، ص98

4. تقويم تاريخ دفاع مقدس، جلد نهم؛ ضربه هاي پي در پي: سعيد داراب پور، مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1387، ص46

5. خبرگزاري پارس، بولتن شماره 34، ص3و4 شهرستان‌ها، 2/2/1360

6. خبرگزاري پارس، بولتن شماره 34، ص2 شهرستان‌ها، 2/2/1360

7. اطلس راهنماي جنگ ايران و عراق؛ كرمانشاه در جنگ، مرگز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس، 1383، ص98

8. غلامعلي پيچك، در بيست آذر 1360 و در عمليات مطلع الفجر جبهه غرب، واقع در منطقه قاسم آباد و ارتفاعات برآفتاب، با نيروهاي دشمن، تن به تن درگير شد و بر اثر اصابت گلوله به سينه‌اش به شهادت رسيد.  محسن وزوايي، پايه‌گذار و فرمانده تيپ 10 سيدالشهدا بود و در عمليات بيت المقدس هنگامي كه در حال هدايت نيروهايش بود بر اثر اصابت تركش دشمن به شهادت مي‌رسد.

9. بابايي، گلعلي، عقابان بازي‌دراز؛ زندگينامه شهيدان سرافراز محسن وزوايي و غلامعلي پيچك، كنگره بزرگداشت سرداران شهيد سپاه و سي و شش هزار شهيد استان تهران، كميته انتشارات، 1376

 

 

منبع:

1. مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس

2. پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شهید حاج قاسم سلیمانی

ارسال نظر به عنوان مهمان

  • هیچ نظری یافت نشد